احساس درد در پشت گردن و شانه یکی از مشکلات شایعی است که بسیاری از افراد در طول زندگی خود آن را تجربه میکنند. ساعتهای طولانی کار با کامپیوتر، استفاده مداوم از تلفن همراه، رانندگی، استرس و حتی نحوه خوابیدن میتواند باعث ایجاد این درد شود. گاهی این ناراحتی تنها یک گرفتگی عضلانی ساده است، اما در برخی موارد میتواند نشانه وجود مشکلات جدیتر در ستون فقرات، اعصاب یا مفاصل باشد.
شناخت علت درد پشت گردن و شانه به شما کمک میکند تا علاوه بر کاهش درد، از عود مجدد آن نیز جلوگیری کنید. در این مقاله با مهمترین دلایل بروز این مشکل، روشهای درمان، راهکارهای پیشگیری و زمان مناسب مراجعه به پزشک آشنا خواهید شد.
برای کسب اطلاعات در خصوص خدمات فیزیوتراپی تخصصی همین حالا کلیک کنید.
درد پشت گردن نشانه چیست؟
پشت گردن از مهرههای گردنی، دیسکها، رباطها، عضلات، اعصاب و رگهای خونی تشکیل شده است. هرگونه آسیب یا التهاب در این ساختارها میتواند باعث ایجاد درد شود. گاهی درد تنها در گردن احساس میشود و گاهی به شانهها، بازوها یا حتی دستها انتشار پیدا میکند.
شدت درد نیز در افراد مختلف متفاوت است. برخی تنها احساس خشکی یا گرفتگی دارند، در حالی که برخی دیگر درد شدید، تیرکشنده یا همراه با بیحسی را تجربه میکنند.
از مهمترین نشانههایی که ممکن است همراه درد پشت گردن مشاهده شوند میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- محدود شدن حرکت گردن
- احساس گرفتگی و خشکی عضلات
- سردرد به ویژه در قسمت پشت سر
- درد منتشرشونده به شانه یا بازو
- گزگز یا بیحسی دستها
- احساس ضعف عضلانی
- افزایش درد هنگام نشستن یا کار طولانی
در صورتی که این علائم بیش از چند روز ادامه پیدا کنند یا شدت آنها افزایش یابد، بررسی پزشکی ضروری خواهد بود.
علت درد پشت گردن و شانه
شناخت علت اصلی درد، اولین قدم برای انتخاب درمان مناسب است. گاهی این درد به دلیل یک گرفتگی عضلانی ساده ایجاد میشود و با استراحت برطرف خواهد شد، اما در برخی موارد میتواند نشانه بیماریهای ستون فقرات یا مشکلات عصبی باشد. مهمترین دلایل عبارتاند از:
۱. گرفتگی و کشیدگی عضلات
شایعترین علت درد پشت گردن و شانه، کشیدگی یا اسپاسم عضلات است. این مشکل معمولاً به دلیل نشستن طولانیمدت پشت میز، کار مداوم با کامپیوتر، استفاده بیش از حد از تلفن همراه، بلند کردن اجسام سنگین یا انجام فعالیتهای ورزشی بدون گرم کردن بدن ایجاد میشود. در این شرایط عضلات دچار انقباض شده و فرد احساس درد، خشکی و محدودیت در حرکت گردن خواهد داشت. در بیشتر موارد با استراحت، انجام حرکات کششی مناسب و فیزیوتراپی، علائم به تدریج کاهش پیدا میکنند.
برای کسب اطلاعات و انجام خدمات فیزیوتراپی شانه همین حالا کلیک کنید.
۲. وضعیت نامناسب بدن
یکی از رایجترین دلایل دردهای مزمن گردن، قرار گرفتن طولانیمدت بدن در وضعیت نامناسب است. خم شدن سر هنگام استفاده از موبایل، نشستن پشت لپتاپ با شانههای افتاده یا رانندگی طولانی باعث میشود فشار زیادی به مهرهها، دیسکها و عضلات گردن وارد شود. ادامه این وضعیت به مرور زمان میتواند باعث التهاب عضلات، کاهش انعطافپذیری و حتی تغییرات فرسایشی در ستون فقرات شود. رعایت اصول ارگونومی در محیط کار و منزل نقش مهمی در پیشگیری از این مشکل دارد.
۳. دیسک گردن
دیسکهای بین مهرهای مانند ضربه گیر بین مهرههای گردن عمل میکنند. زمانی که این دیسکها دچار بیرون زدگی یا پارگی شوند، ممکن است به ریشههای عصبی فشار وارد کنند. این وضعیت یکی از مهمترین مواردی است که به عنوان علت درد پشت پایین گردن شناخته میشود و علاوه بر درد، میتواند باعث انتشار درد به شانه، بازو و دست، گزگز، بیحسی یا ضعف عضلانی شود. شدت علائم بسته به میزان فشار روی عصب متفاوت است و بیشتر بیماران مبتلا به دیسک گردن بدون نیاز به جراحی و با درمان محافظهکارانه بهبود پیدا میکنند و جراحی معمولاً برای موارد خاص مانند ضعف پیشرونده یا فشار شدید بر نخاع و ریشه عصبی در نظر گرفته میشود.
۴. آرتروز مهرههای گردن
با افزایش سن، مفاصل و غضروفهای گردن به تدریج دچار فرسایش میشوند. این فرسودگی باعث کاهش انعطافپذیری مفاصل، ایجاد التهاب و تشکیل زوائد استخوانی خواهد شد. افراد مبتلا معمولاً هنگام بیدار شدن از خواب یا پس از بیحرکتی طولانی احساس خشکی و درد بیشتری دارند. اگر این بیماری به موقع کنترل شود، میتوان از پیشرفت آن و ایجاد محدودیت حرکتی جلوگیری کرد.
۵. استرس و فشارهای روحی
استرسهای روزمره تنها بر روحیه افراد تأثیر نمیگذارند، بلکه باعث انقباض مداوم عضلات گردن، شانه و قسمت فوقانی کمر نیز میشوند. بسیاری از افراد هنگام اضطراب، بدون اینکه متوجه باشند شانههای خود را بالا نگه میدارند یا عضلات گردن را منقبض میکنند. این وضعیت در طول زمان موجب درد، احساس سنگینی و خستگی عضلات خواهد شد. مدیریت استرس، خواب کافی و انجام تمرینات آرام سازی میتواند تأثیر قابل توجهی در کاهش این نوع درد داشته باشد.
۶. آسیبهای ورزشی یا تصادف
حرکات ناگهانی گردن، برخوردهای ورزشی، زمین خوردن یا تصادفات رانندگی میتوانند باعث کشیدگی رباطها، آسیب عضلات یا حتی شکستگی مهرههای گردن شوند. در برخی موارد نیز آسیب شلاقی گردن (Whiplash) پس از تصادف رخ میدهد که با درد، گرفتگی و محدود شدن حرکت گردن همراه است. اگر درد پس از ضربه شدید ایجاد شود یا با بیحسی و ضعف اندامها همراه باشد، مراجعه فوری به پزشک ضروری است.
۷. التهاب تاندونها و عضلات شانه
گاهی منشأ اصلی درد در مفصل شانه قرار دارد، اما فرد درد را در پشت گردن نیز احساس میکند. التهاب تاندونها، پارگی عضلات روتاتورکاف، بورسیت یا گیر افتادن تاندونها از جمله مشکلات شایع شانه هستند که میتوانند باعث انتشار درد به گردن شوند. معمولاً درد هنگام بالا بردن دست یا انجام فعالیتهای بالای سر بیشتر میشود.
۸. تنگی کانال نخاعی
در برخی افراد، به ویژه در سنین بالاتر، فضای عبور نخاع به دلایل مختلف مانند آرتروز یا رشد زوائد استخوانی تنگ میشود. این وضعیت باعث فشار روی نخاع یا ریشههای عصبی شده و علاوه بر درد گردن، ممکن است بیحسی، ضعف عضلات، اختلال در تعادل یا کاهش قدرت دستها را نیز ایجاد کند. تشخیص این بیماری معمولاً با معاینه پزشک و تصویربرداری انجام میشود.
۹. بیماریهای التهابی
برخی بیماریهای خودایمنی مانند آرتریت روماتوئید یا اسپوندیلیت آنکیلوزان میتوانند مفاصل ستون فقرات را درگیر کنند و باعث درد مزمن، خشکی صبحگاهی و محدود شدن حرکت گردن شوند. این دردها معمولاً به مرور زمان تشدید میشوند و برای کنترل آنها نیاز به درمان دارویی و پیگیری توسط پزشک متخصص وجود دارد.
۱۰. مشکلات نادر اما مهم
در موارد نادر، درد گردن ممکن است به دلیل عفونتهای ستون فقرات، تومورها، شکستگیهای پنهان یا حتی برخی بیماریهای قلبی ایجاد شود. اگر درد بدون علت مشخص شروع شود، شبها شدت پیدا کند، با تب، کاهش وزن، تعریق شبانه یا علائم عصبی همراه باشد، نباید آن را نادیده گرفت و لازم است در اسرع وقت توسط پزشک بررسی شود. درد گردن و شانه به ویژه اگر همراه با درد قفسه سینه، تنگی نفس، تهوع یا تعریق سرد باشد، میتواند از علائم حمله قلبی باشد و نیاز به مراجعه فوری دارد.
جهت کسب اطلاعات در رابطه با الکتروتراپی کلیک کنید.
۱۱. فیبرومیالژیا
فیبرومیالژیا یک بیماری مزمن است که باعث درد گسترده در عضلات و بافتهای نرم بدن میشود. بسیاری از مبتلایان علاوه بر درد در ناحیه پشت گردن و شانه، از خستگی مداوم، اختلال خواب، کاهش تمرکز و حساسیت به لمس نیز شکایت دارند. درد معمولاً در هر دو سمت بدن احساس میشود و ممکن است با استرس یا کمخوابی شدت پیدا کند. درمان این بیماری بر کاهش علائم، ورزشهای سبک، فیزیوتراپی و مدیریت استرس تمرکز دارد.
۱۲. اسکولیوز و کیفوز
ناهنجاریهای ستون فقرات مانند اسکولیوز (انحراف جانبی ستون فقرات) و کیفوز (افزایش قوس قسمت فوقانی کمر) میتوانند تعادل عضلات گردن و شانه را بر هم بزنند. در نتیجه، برخی عضلات بیش از حد تحت فشار قرار میگیرند و درد مزمن ایجاد میشود. این مشکل معمولاً به تدریج بروز میکند و ممکن است با خستگی، کاهش دامنه حرکتی و احساس کشیدگی در گردن و شانه همراه باشد. تشخیص و اصلاح این اختلالات با معاینه، تصویربرداری و برنامههای توانبخشی امکانپذیر است.
۱۳. سندرم درد میوفاسیال
سندرم درد میوفاسیال یکی از شایعترین علل دردهای مزمن عضلانی است. در این بیماری، نقاط حساس و سفتی به نام «نقاط ماشهای» (Trigger Points) در عضلات گردن، شانه یا قسمت فوقانی کمر ایجاد میشوند. فشار روی این نقاط میتواند درد را به نواحی دیگر مانند سر، شانه یا بازو منتشر کند. فعالیت تکراری، وضعیت نامناسب بدن و استرس از عوامل مؤثر در ایجاد این سندرم هستند و درمان آن معمولاً شامل فیزیوتراپی، ماساژ درمانی، تمرینات کششی و در برخی موارد آزادسازی نقاط ماشهای است.
۱۴. سندرم خروجی قفسه سینه
در این سندرم، اعصاب یا عروق خونی که از گردن به سمت بازو عبور میکنند، در ناحیه بین گردن و شانه تحت فشار قرار میگیرند. این فشار میتواند باعث درد در گردن و شانه، بیحسی یا گزگز دستها، ضعف عضلانی و گاهی احساس سنگینی در اندام فوقانی شود. این مشکل بیشتر در افرادی دیده میشود که حرکات تکراری دست انجام میدهند یا وضعیت بدنی نامناسبی دارند. درمان معمولاً با اصلاح وضعیت بدن، تمرینات تخصصی و فیزیوتراپی آغاز میشود.
۱۵. سردرد سرویکوژنیک
گاهی منشأ سردرد، خود گردن است. در سردرد سرویکوژنیک، اختلال در مهرهها، مفاصل یا عضلات گردن باعث ایجاد دردی میشود که از پشت گردن شروع شده و به پشت سر، شقیقه یا حتی اطراف چشم انتشار پیدا میکند. این درد معمولاً با حرکت گردن یا قرار گرفتن طولانیمدت در یک وضعیت تشدید میشود. درمان علت زمینهای گردن معمولاً باعث کاهش یا برطرف شدن سردرد نیز خواهد شد.
۱۶. بورسیت یا مشکلات کتف
گاهی منشأ اصلی درد در مفصل کتف یا شانه است، اما مغز آن را به صورت درد در گردن نیز احساس میکند که به آن «درد ارجاعی» گفته میشود. التهاب بورسها (بورسیت)، التهاب تاندونها یا اختلال در حرکت استخوان کتف میتوانند باعث درد هم زمان در شانه و پشت گردن شوند. این درد معمولاً هنگام بالا بردن دست، حمل وسایل یا انجام فعالیتهای بالای سر بیشتر میشود و با درمان مشکل اصلی شانه، علائم گردن نیز کاهش پیدا میکند.
روش های درمان درد پشت گردن و شانه
درمان این مشکل به علت ایجادکننده آن بستگی دارد. بسیاری از بیماران با درمانهای غیرجراحی بهبود پیدا میکنند.
استراحت نسبی
در روزهای ابتدایی درد بهتر است از انجام فعالیتهای سنگین خودداری کنید، اما استراحت طولانی توصیه نمیشود و بازگشت تدریجی به فعالیتهای روزمره معمولاً نتیجه بهتری دارد. این موضوع در راهنماهای درمان درد گردن نیز توصیه شده است.
کمپرس سرد و گرم
در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول پس از آسیب، استفاده از کمپرس سرد میتواند التهاب را کاهش دهد. پس از آن، کمپرس گرم باعث افزایش گردش خون، کاهش گرفتگی عضلات و تسریع روند بهبودی میشود.
مصرف دارو
داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، شلکنندههای عضلانی یا مسکنها با تجویز پزشک میتوانند به کاهش درد کمک کنند.
فیزیوتراپی
بسته به علت درد، فیزیوتراپی ممکن است شامل آموزش، تمرین درمانی، درمانهای دستی و در برخی بیماران استفاده از تجهیزات کمکی مانند الکتروتراپی یا لیزر باشد. تمرین درمانی و آموزش بیمار معمولاً بخش اصلی درمان محافظه کارانه هستند.
تمرینات کششی
انجام حرکات کششی آرام و اصولی باعث افزایش انعطاف عضلات و کاهش فشار وارد بر مهرهها میشود. البته این تمرینات باید زیر نظر متخصص آموزش داده شوند.
تقویت عضلات گردن و شانه
تقویت عضلات نگهدارنده ستون فقرات باعث کاهش فشار روی مهرهها و پیشگیری از عود درد میشود.
اصلاح ارگونومی محیط کار
تنظیم ارتفاع مانیتور، استفاده از صندلی استاندارد، قرار دادن صفحه کلید در ارتفاع مناسب و استراحتهای کوتاه بین کار از مهمترین اقدامات درمانی محسوب میشوند.
ماساژ درمانی
ماساژ اصولی توسط فرد آموزش دیده میتواند گرفتگی عضلات را کاهش دهد و دامنه حرکتی گردن را افزایش دهد.
درمان استرس
تمرینات تنفس عمیق، مدیتیشن، یوگا و فعالیتهای آرامش بخش در کاهش تنش عضلات گردن بسیار مؤثر هستند.
تزریق یا جراحی
در مواردی که درمانهای محافظه کارانه مؤثر نباشند یا فشار شدید روی اعصاب وجود داشته باشد، پزشک ممکن است تزریق دارو یا جراحی را پیشنهاد کند.
پیشگیری از درد پشت گردن و شانه
پیشگیری همیشه آسانتر و کمهزینهتر از درمان است. رعایت چند نکته ساده میتواند احتمال بروز این مشکل را تا حد زیادی کاهش دهد.
وضعیت صحیح نشستن را رعایت کنید
هنگام کار، شانهها را صاف نگه دارید، پشت خود را به صندلی تکیه دهید و مانیتور را هم سطح چشم قرار دهید.
استفاده از تلفن همراه را محدود کنید
نگاه کردن طولانی مدت به صفحه موبایل باعث وارد شدن فشار زیادی به مهرههای گردن میشود. بهتر است گوشی را تا سطح چشم بالا بیاورید.
ورزش منظم انجام دهید
تمرینات تقویتی و کششی برای عضلات گردن، شانه و کمر باعث حفظ سلامت ستون فقرات میشوند.
هر یک ساعت از جای خود بلند شوید
اگر شغل شما پشت میزنشینی است، هر ۴۵ تا ۶۰ دقیقه چند دقیقه راه بروید و حرکات کششی انجام دهید.
بالش مناسب انتخاب کنید
بالش باید ارتفاع مناسبی داشته باشد تا گردن در وضعیت طبیعی قرار بگیرد.
از حمل بار سنگین خودداری کنید
حمل کیف سنگین روی یک شانه باعث ایجاد عدم تعادل عضلانی و افزایش فشار روی گردن میشود.
وزن مناسب خود را حفظ کنید
اضافه وزن میتواند فشار بیشتری به ستون فقرات وارد کند و احتمال بروز دردهای اسکلتی عضلانی را افزایش دهد.
استرس خود را مدیریت کنید
خواب کافی، فعالیت بدنی و تکنیکهای آرام سازی از انقباض مداوم عضلات جلوگیری میکنند.
چه زمانی برای درد پشت گردن و شانه به پزشک مراجعه کنیم؟
اگرچه بسیاری از دردهای گردن طی چند روز بهبود پیدا میکنند، اما برخی علائم نیاز به بررسی فوری دارند.
در صورت مشاهده موارد زیر حتماً به پزشک مراجعه کنید:
- درد شدید که با استراحت بهتر نمیشود.
- انتشار درد به بازو یا دست همراه با بیحسی.
- ضعف عضلات دست یا انگشتان.
- درد پس از تصادف یا ضربه شدید.
- تب، کاهش وزن یا درد شبانه بدون علت مشخص.
- اختلال در راه رفتن یا حفظ تعادل.
- بیاختیاری ادرار یا مدفوع همراه با درد گردن.
تشخیص زودهنگام بسیاری از بیماریها از بروز آسیبهای دائمی جلوگیری میکند.
جمعبندی
دردهای گردن و شانه از شایعترین مشکلات اسکلتی عضلانی هستند و معمولاً در اثر سبک زندگی، وضعیت نامناسب بدن، استرس یا بیماریهای ستون فقرات ایجاد میشوند. اگرچه بسیاری از موارد با استراحت، اصلاح عادات روزانه و فیزیوتراپی بهبود پیدا میکنند، اما دردهای شدید یا طولانی مدت نباید نادیده گرفته شوند.
تشخیص به موقع علت درد و شروع درمان مناسب، علاوه بر کاهش علائم، از بروز مشکلات جدیتر نیز جلوگیری میکند. اگر درد شما بیش از چند روز ادامه دارد یا همراه با علائم عصبی است، بهتر است هرچه زودتر توسط پزشک یا فیزیوتراپیست ارزیابی شوید.
سوالات متداول
آیا درد پشت گردن و شانه همیشه نشانه دیسک گردن است؟
خیر. بسیاری از موارد به دلیل گرفتگی عضلات، وضعیت نامناسب بدن یا استرس ایجاد میشوند و ارتباطی با دیسک گردن ندارند.
بهترین روش درمان درد پشت گردن و شانه چیست؟
درمان به علت اصلی بستگی دارد، اما فیزیوتراپی، اصلاح وضعیت بدن، تمرینات درمانی و کمپرس سرد و گرم از مؤثرترین روشها هستند.
چه زمانی درد پشت گردن خطرناک محسوب میشود؟
اگر درد همراه با بیحسی، ضعف دست، تب، کاهش وزن یا پس از ضربه شدید ایجاد شود، باید سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
آیا ورزش باعث تشدید درد گردن میشود؟
خیر. تمرینات صحیح و تحت نظر متخصص معمولاً به کاهش درد، تقویت عضلات و پیشگیری از بازگشت مشکل کمک میکنند.
